Adam, syn Ozjasza. Adam Michnik w rozmowie z Jarosławem Kurskim

Porywająca, niezwykle ważna i konieczna książka, jeśli się chce zrozumieć decyzje, wybory i rozdarcia Adama Michnika. Dla mojej generacji i środowiska, „wychowanych na Michniku”, ta miejscami wzruszająca, przeważnie ostra i przenikliwa rozmowa stanowić będzie bezcenny przewodnik po świecie polskich przemian, burz, ideowych tarć, złudzeń, klęsk i sukcesów ostatniego półwiecza.

Ale pewnie także nacjonalistyczna prawica zarwie przy niej niejedną noc, i ona bowiem jest jedną z jej bohaterek. Kto widział niesamowity dokument z komisariatu MO, na którym Adam Michnik wyrywa się milicjantom, ten zrozumie po tej lekturze, że na zawsze pozostał sobą.

Joanna Kuciel-Frydryszak

Adam Michnik daje przejmujące świadectwo przeciw totalitaryzmowi, którego mechanizmy mutują i wciąż się odradzają. Ta książka to intymny zapis także i jego ewolucji, od młodego antysowieckiego marksisty po konserwatywno-liberalnego socjaldemokratę. Jeśli ktoś chce uczciwie dyskutować o historii Polski w XX wieku – o stalinizmie, PRL-u, antysemityzmie, nacjonalizmie, Okrągłym Stole i III RP – nie może tej książki pominąć. Polecam.

Anne Applebaum

Fascynująca opowieść o Polsce, jej historii, kulturze i ideach. Rozmowy prowadzone wokół postaci ważnych dla biografii Adama Michnika tworzą uporządkowaną, wielowymiarową narrację o polskim losie, polskiej tradycji, opozycji i narodzinach wolności. Wyłania się z nich wielobarwny portret intelektualny Michnika. Szczególnie ważna jest analiza drogi do wolnej Polski. Bo – jak trafnie zauważa Adam – tylko dwóm formacjom od czasów rozbiorów udało się zwyciężyć: legionistom Piłsudskiego oraz ludziom opozycji lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Walka bez przemocy, Okrągły Stół, obrona dorobku III RP – to wielkie tematy tej książki, nawet jeśli dzisiejsze swary przesłaniają wagę tamtych dokonań.

prof. Andrzej Friszke

Adam Michnik opowiada mi o ludziach, którzy uformowali go duchowo, politycznie, intelektualnie i moralnie.

Pośród takich postaci jak Antoni Słonimski, Jerzy Giedroyc, Gustaw Herling-Grudziński, Jan Nowak-Jeziorański, Jacek Kuroń, Zbigniew Herbert, Czesław Miłosz, Tadeusz Mazowiecki, Bronisław Geremek, Lech Wałęsa, Jan Józef Lipski, Leszek Kołakowski, Hannah Arendt, Tomasz Mann, Karol Wojtyła, Stefan Wyszyński, ks. Jan Zieja, Albert Camus szczególne miejsce zajmują w tej rozmowie rodzice Adama, a zwłaszcza Ozjasz Szechter, Polak, Żyd, antystalinowski komunista, opozycjonista. Losy Szechtera zawierają w sobie wszystkie polskie klątwy XX wieku, o których w kolejnych rozdziałach opowiada Michnik: antysemityzm, nacjonalizm, totalitaryzm. Tytuł Adam, syn Ozjasza jest zatem rodzajem hołdu syna dla ojca.

Są i postaci, z powodu których przyprawiono Michnikowi gębę „zdrajcy”. To Wojciech Jaruzelski, Czesław Kiszczak, Jerzy Urban czy Stefan Michnik. O nich też mówimy, nie unikamy trudnych pytań.

To nie jest biografia. Intrygowało mnie pytanie: o co, do cholery, Adamowi w życiu chodziło? Jakie miał motywacje? Jakie było jego myślenie? I wreszcie, kto go takim ukształtował? Słowem – człowiek z czego? Dziś już nikt z nikim nie rozmawia. Fakty się nie liczą, liczą się emocje. A mnie chodzi jedynie o to, że gdyby ktokolwiek chciał z dobrą wiarą spróbować zrozumieć Michnika, a nie wyłącznie go osądzać, to będzie miał do tego klucz. Co z tym zrobi – jego sprawa.

Jarosław Kurski